W programie Gość poranka na TVP Info sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Katarzyna Kotula podkreśliła znaczenie projektu ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu, który według rządu jest odpowiedzią na realne potrzeby osób żyjących w związkach nieformalnych — zarówno heteroseksualnych, jak i jednopłciowych.
Kotula nazwała projekt ustawy o osobie najbliższej ustawą o godności, miłości, szczęściu i przede wszystkim o bezpieczeństwie — także finansowym. Zaznaczyła, że ma on wypełnić lukę prawną, która do tej pory pozostawiała pary nieformalne bez wystarczającej ochrony państwa.
Co reguluje projekt?
Projekt przyjęty przez rząd 30 grudnia 2025 r. zakłada stworzenie nowej instytucji prawnej statusu osoby najbliższej, którą mogą uzyskać dwie dorosłe osoby poprzez zawarcie umowy o wspólnym pożyciu przed notariuszem.
Projekt przyjęty przez rząd 30 grudnia 2025 r. zakłada stworzenie nowej instytucji prawnej statusu osoby najbliższej, którą mogą uzyskać dwie dorosłe osoby poprzez zawarcie umowy o wspólnym pożyciu przed notariuszem.
Jako efekt tego uznania pary mają zyskać szereg uprawnień do tej pory niedostępnych lub ograniczonych:
- prawo do wspólnego rozliczania podatkowego, jeśli para zdecyduje się na wspólność majątkową,
- zwolnienia z podatku od spadków i darowizn (grupa zerowa),
- prawo do mieszkania i dostępu do informacji medycznej o partnerze,
- prawo do ubezpieczenia zdrowotnego partnera,
- renta rodzinna i zasiłki związane z opieką oraz prawo do pochówku,
Prawo, które ma odpowiadać na zmiany społeczne
Kotula podkreśliła, że ustawa ma odpowiadać zmianom demograficznym i potrzebom społecznym. Według rządu tego typu regulacje są konieczne, ponieważ obecne prawo nie zabezpiecza wielu sytuacji życiowych par, które żyją razem, prowadzą wspólne gospodarstwo i podejmują wspólne decyzje, ale nie chcą lub nie mogą zawrzeć małżeństwa.
Polityczna i społeczna debata
Projekt jest efektem kompromisu między koalicjantami rządowymi — Lewicą i PSL, który odrzucił pierwotne plany wprowadzenia klasycznych związków partnerskich na rzecz ustawy tworzącej alternatywną instytucję.
Niektórzy komentatorzy wskazują, że nowe przepisy mogą być środkiem w stronę pełniejszego uznania praw osób w związkach jednopłciowych, ale jednocześnie krytykują je jako rozwiązanie mniej kompleksowe niż tradycyjne związki partnerskie, szczególnie w zakresie praw rodzicielskich i adopcyjnych.
Kolejne kroki legislacyjne
Po przyjęciu przez rząd projekt trafił do Sejmu, gdzie ma być procedowany w nadchodzących tygodniach. Jak poinformowała Kotula, pierwsze czytanie może odbyć się już w styczniu, a ustawa — jeśli parlament ją zatwierdzi — miałaby wejść w życie w przyszłym roku.
Kotula podkreśliła również, że projekt ustawy nie zagraża instytucji małżeństwa, która pozostaje chroniona w polskim prawie jako podstawowa forma związku rodzinnego. Debata nad ustawą jednak dopiero się rozpoczyna — zarówno w Sejmie, jak i w mediach oraz środowiskach społecznych.
Katarzyna Kotula polityczka, nauczycielka i działaczka społeczna, urodzona 1 lutego 1977 roku w Gryfinie. Od 2019 roku jest posłanką na Sejm RP, wybraną w kolejnych kadencjach. Angażuje się w działania na rzecz praw kobiet, osób z niepełnosprawnościami oraz ochrony praw człowieka. Zasiadała w komisjach sejmowych, była aktywna w organizacjach takich jak Ogólnopolski Strajk Kobiet i współtworzyła Komitet Społeczny „Jesteśmy”. W latach 2023–2025 pełniła funkcję ministra do spraw równości w rządzie Donalda Tuska, a następnie została Sekretarzem Stanu odpowiedzialnym za kwestie równego traktowania.
Źródło: tvp.info.pl
