Każdego dnia w Polsce znika tyle terenów zielonych, ile zajmuje około 80 boisk piłkarskich. Łąki, lasy i mokradła ustępują miejsca zabudowie, mimo że to właśnie one chronią nas przed skutkami zmian klimatu – suszą, upałami i podtopieniami.
Problem pogłębia chaos przestrzenny. Terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową mamy już pięć razy więcej niż wynika to z liczby mieszkańców. Efekt? Rosnące koszty życia, rozlewanie się miast i coraz mniej miejsca dla natury.
Plany ogólne – kluczowa reforma, która się spóźnia
Nowe przepisy miały uporządkować sytuację. Ich fundamentem są tzw. plany ogólne gmin – dokumenty, które jasno określą:
- gdzie można budować,
- gdzie rozwijać usługi,
- a gdzie bezwzględnie chronić przyrodę.
Problem w tym, że w województwie zachodniopomorskim tylko 2 z 113 gmin uchwaliły taki plan. W wielu miejscach prace nawet się nie rozpoczęły.
Tymczasem termin ustawowy to 31 sierpnia 2026 r., a przygotowanie planu trwa nawet 2–3 lata. W efekcie wiele gmin może nie zdążyć – co grozi paraliżem inwestycyjnym.
Nowe przepisy miały uporządkować sytuację. Ich fundamentem są tzw. plany ogólne gmin – dokumenty, które jasno określą:
- gdzie można budować,
- gdzie rozwijać usługi,
- a gdzie bezwzględnie chronić przyrodę.
Problem w tym, że w województwie zachodniopomorskim tylko 2 z 113 gmin uchwaliły taki plan. W wielu miejscach prace nawet się nie rozpoczęły.
Tymczasem termin ustawowy to 31 sierpnia 2026 r., a przygotowanie planu trwa nawet 2–3 lata. W efekcie wiele gmin może nie zdążyć – co grozi paraliżem inwestycyjnym.
Chaos zamiast planowania
Dziś, jeśli nie ma miejscowego planu zagospodarowania, inwestycje powstają na podstawie tzw. „warunków zabudowy” (WZ). Problem?
Dziś, jeśli nie ma miejscowego planu zagospodarowania, inwestycje powstają na podstawie tzw. „warunków zabudowy” (WZ). Problem?
Takie decyzje:
- nie muszą być zgodne z długofalową polityką przestrzenną,
- nie uwzględniają szerszego kontekstu,
- sprzyjają rozlewaniu się zabudowy.
Efekt to:
- osiedla bez infrastruktury,
- rosnące koszty dla gmin,
- długie dojazdy mieszkańców.
- Wyścig z czasem i deweloperami
Po zapowiedzi reformy liczba wniosków o warunki zabudowy gwałtownie wzrosła. Inwestorzy próbują zdążyć przed wejściem nowych zasad.
Po reformie:
- WZ będą ważne tylko 5 lat,
- będą wydawane tylko na określonych terenach,
- trudniej będzie zabudowywać tereny zielone.
- nie muszą być zgodne z długofalową polityką przestrzenną,
- nie uwzględniają szerszego kontekstu,
- sprzyjają rozlewaniu się zabudowy.
Efekt to:
- osiedla bez infrastruktury,
- rosnące koszty dla gmin,
- długie dojazdy mieszkańców.
- Wyścig z czasem i deweloperami
Po zapowiedzi reformy liczba wniosków o warunki zabudowy gwałtownie wzrosła. Inwestorzy próbują zdążyć przed wejściem nowych zasad.
Po reformie:
- WZ będą ważne tylko 5 lat,
- będą wydawane tylko na określonych terenach,
- trudniej będzie zabudowywać tereny zielone.
Zieleń to nie luksus – to konieczność
Różnica temperatur między zabetonowanym osiedlem a terenem zielonym może wynosić nawet 10°C.
Zieleń:
- chłodzi miasta,
- zatrzymuje wodę,
- oczyszcza powietrze,
- ogranicza skutki powodzi i suszy.
Jej brak oznacza:
- przegrzewające się miasta,
- większe ryzyko podtopień,
- pogorszenie zdrowia mieszkańców.
Różnica temperatur między zabetonowanym osiedlem a terenem zielonym może wynosić nawet 10°C.
Zieleń:
- chłodzi miasta,
- zatrzymuje wodę,
- oczyszcza powietrze,
- ogranicza skutki powodzi i suszy.
Jej brak oznacza:
- przegrzewające się miasta,
- większe ryzyko podtopień,
- pogorszenie zdrowia mieszkańców.
Szczególne zagrożenie dla Pomorza Zachodniego
Region mierzy się z rosnącą presją inwestycyjną:
- nad morzem,
- wokół Zalewu Szczecińskiego.
To tereny szczególnie wrażliwe na zmiany klimatu. Prognozy wskazują, że poziom Bałtyku może wzrosnąć o kilkadziesiąt centymetrów do końca wieku.
Dlatego kluczowe jest:
- ograniczanie zabudowy na terenach zalewowych,
- ochrona wydm i mokradeł,
- uwzględnianie prognoz klimatycznych w planowaniu.
Region mierzy się z rosnącą presją inwestycyjną:
- nad morzem,
- wokół Zalewu Szczecińskiego.
To tereny szczególnie wrażliwe na zmiany klimatu. Prognozy wskazują, że poziom Bałtyku może wzrosnąć o kilkadziesiąt centymetrów do końca wieku.
Dlatego kluczowe jest:
- ograniczanie zabudowy na terenach zalewowych,
- ochrona wydm i mokradeł,
- uwzględnianie prognoz klimatycznych w planowaniu.
Co możesz zrobić jako mieszkaniec?
Masz realny wpływ na to, jak będzie wyglądać Twoja okolica.
Najważniejsze działania:
- sprawdzaj informacje w BIP swojej gminy,
- składaj wnioski na początku prac nad planem,
- zgłaszaj uwagi podczas konsultacji.
Na co szczególnie zwracać uwagę:
- ochrona łąk, lasów i mokradeł,
- wysoki udział terenów biologicznie czynnych,
- dostęp do zieleni publicznej,
- ograniczenie rozlewania się zabudowy.
Masz realny wpływ na to, jak będzie wyglądać Twoja okolica.
Najważniejsze działania:
- sprawdzaj informacje w BIP swojej gminy,
- składaj wnioski na początku prac nad planem,
- zgłaszaj uwagi podczas konsultacji.
Na co szczególnie zwracać uwagę:
- ochrona łąk, lasów i mokradeł,
- wysoki udział terenów biologicznie czynnych,
- dostęp do zieleni publicznej,
- ograniczenie rozlewania się zabudowy.
Wniosek
To, czy będziemy mieszkać w zielonym, przyjaznym otoczeniu, czy w betonowej dżungli – nie jest przypadkiem. To efekt decyzji planistycznych podejmowanych dziś.
I właśnie teraz jest moment, żeby mieć na nie wpływ.
To, czy będziemy mieszkać w zielonym, przyjaznym otoczeniu, czy w betonowej dżungli – nie jest przypadkiem. To efekt decyzji planistycznych podejmowanych dziś.
I właśnie teraz jest moment, żeby mieć na nie wpływ.
źródło: Fundacja Sendzimira
Tags:
Aktualności
